ANALISIS DIALOG DALAM FILEM MELAYU

(Artikel untuk penerbitan Kompilasi Buku Kementerian Dalam Negeri 2018) 

ANALISIS DIALOG DALAM  FILEM MELAYU

Yahya Othman [1]

Dialog adalah wahana dalam filem bagi tujuan menyampaikan dan mengukuhkan mesej.  Sehubungan itu, penggunaan bahasa di dalam dialog penting untuk mempamerkan idealisme pengarah melalui skrip yang ditulis.  Dalam konteks penapisan  filem di Malaysia, dialog yang digunakan pula perlu mengikut  Garis Panduan Penapisan Filem, Kementerian Dalam Negeri 2010.  Dialog yang tidak menepati garis panduan yang ditetapkan  akan disenyapkan atau adegan berkaitan dipotong.  Permasalahan wujud apabila filem menggunakan dialog perkataan terlarang dalam pembikinan filem Melayu dan  tidak mengikut garis panduan yang ditetapkan.  Untuk tujuan tersebut, kajian secara tinjauan ini meneliti 12  buah filem Melayu dari tahun 2014 hingga 2017 dengan mengenal pasti penggunaan perkataan terlarang melalui dialog.   Filem cereka  tersebut dari jenis seram, tahayul, khurafat,  jenayah, aksi, komedi dan penyiasatan. Analisis dibuat dengan mengenal pasti bahasa tersebut dan mengklasifikasikan penggunaannya.  Dapatan kajian menunjukkan terdapat trend dalam penggunaan dialog menggunakan bahasa kasar, kesat dan lucah di dalam filem Melayu. Penggunaan bahasa terlarang diberikan perhatian di dalam penapisan filem dengan mengambil kira kepentingan dalam sosio budaya dan usaha memartabatkan bahasa Melayu melalui  dialog dalam perfileman.

Kata kunci:  Dialog, Filem Melayu,  Perkataan  Terlarang

DIALOGUE ANALYSIS IN MALAY FILM

Dialogue is a medium in the movie for the purpose of delivering a message. In that regard, the use of language in dialogue is important to show the idealism of directors through scripts written. In the context of film cencorship in Malaysia, the dialogue used should follow the Film Censorship Guidelines, Ministry of Home Affair, 2010. Dialogue that do not meet the set guidelines will be silenced or cut-off scenes. The problem exists when the films uses a prohibited language dialogue in the making of a Malay films and does not follow the set guidelines. For that purpose, this research surveyed 12 Malay films from 2014 to 2017 by identifying the use of prohibited language through dialogue. The fictional films are of the kind of horror, superstition, crime, action, comedy and investigation. An analysis is made by identifying the language and classifying its use. The findings show that there are trends in the use of dialogue using abusive, vulgar and obscene language in Malay films. The use of prohibited language is given attention in films cencorship taking into account the importance of socio-culture and efforts to uphold the Malay language through dialogue in the film.

Key words:  Dialogue, Malay Films, Prohibited Language

PENDAHULUAN

Dialog mempunyai fungsi yang cukup besar di dalam filem.  Dalam hal ini, Blacker (1996) menggariskan  empat fungsi dialog di dalam filem iaitu  menggerakkan jalan cerita, mendedahkan aspek perwatakan yang yang tidak digambarkan, menjelaskan peristiwa lalu dan meletakkan suasana atau atmosfera bagi filem. Untuk merealisasikan fungsi tersebut, kesedaran berbahasa pula perlu wujud sama ada kepada pelakon dan penonton. Hal ini disebabkan dialog sebagai wahana komunikasi boleh memberi impak kepada penonton.  Pengguna bahasa tersebut sama ada secara  individu ataupun kolektif bertanggungjawab sehingga menimbulkan rasa saling memiliki suatu bahasa. Dengan demikian ia berkemahuan untuk ikut membina dan mengembangkan bahasa itu.  Melalui dialog dalam filem, kesedaran berbahasa akan terpelihara.

Penggunaan bahasa di dalam dialog filem diolah untuk menterjemahkan adegan agar lebih realistik. Tanpa dialog  yang  baik, penceritaan akan lemah dan kurang meyakinkan penonton. Oleh itu, dialog dalam  filem merupakan medium yang sesuai untuk mempertajamkan kreativiti di samping mengungkapkan peristiwa. Kreativiti yang ingin di paparkan melalui tema, plot, watak dan perwatakan jika diadun dengan penggunaan dialog yang meyakinkan boleh menjadikan filem itu bermakna dalam penyampaian mesejnya.

Walau bagaimanapun, usaha ini berhadapan dengan pelbagai cabaran.  Cabaran tersebut datang dari pelbagai dimensi.  Antaranya antara mnenggunakan bahasa yang betul dan baik dengan menggunakan bahasa yang diunjurkan untuk memenangi cita rasa penonton. Penggunaan bahasa terlarang sering diungkapkan dalam menyampaikan perutusan di dalam sesuatu filem. Walaupun pihak penerbit filem faham akan kesan penggunaan dialog bahasa terlarang, namun mereka berpendapat penggunaan bahasa secara semula jadi dianggap lebih  menarik perhatian penonton.

Oleh itu dalam tulisan ini akan membincangkan dan menganalisis tinjauan terhadap penggunaan  dialog menggunakan bahasa terlarang dalam filem Melayu dan cabarannya dalam meningkatkan kesedaran berbahasa dalam industri filem.